احسان کردن به مؤمنین


خطبه حضرت علی علیه‏السلام در روز غدیر. وسائل: جلد 7 باب 14.
از نامهای روز غدیر «یوم صلة الاخوان» است.
از سنتهای حسنه احسان نمودن اعم از هدیه دادن و انفاق کردن است، که فرموده‏اند: احسان و نیکی مال و عمر را زیاد می‏کند. " 1 " گاهی با تبسم به صورت برادر دینی خود به او احسان کرده‏ای، و گاهی عبور دادن شخصی از خیابان نوعی احسان است، و گاهی قرض دادن به برادر دینی احسان محسوب می‏شود. گاهی گوش دادن به مشکل برادر دینی احسان است، و گاهی قدم برداشتن برای رفع گرفتاری برادر دینی احسان به اوست.
در این روز شریف که بهترین زمان برای احسان است و ثواب آن مضاعف بر روزهای دیگر است، ائمه معصومین علیهم‏السلام ما را امر به احسان فرموده‏اند.
یکی از موارد احسان، نیکی به برادر دینی در روز غدیر است بدون آنکه او درخواستی داشته باشد. اگر قبل از درخواست برادر دینی به او احسان و اکرام و انفاق کند مانند کسی است که این روز را روزه بگیرد و شب آن روز هم به عبادت مشغول باشد.

پاورقی

شاد کردن مؤمنین


خطبه حضرت علی علیه‏السلام در روز غدیر.
از نامهای روز غدیر «یوم السرور» است.
ایجاد فرح و سرور در برادر دینی ثواب بسیار دارد و وسعت روزی می‏آورد، و اثرات اخروی نیز دارد مثل اینکه قبر او یکی از روضه‏های بهشت قرار می‏گیرد.
اسباب شادی بسیار است مثل هدیه دادن، مشکلات شخصی را برطرف کردن، مهمانی کردن، و اشعار در مدح و منقبت اهل‏بیت علیهم‏السلام قرائت کردن و سرودن و ذکر قضایایی که واقعیت است و دیگران را در وقت شنیدن به فرح و سرور کشاند.
در روایت وارد شده که این روز روز نفی غمها است و مهربانی کردن رحمت الهی را به دنبال دارد. " 1 ".

انفاق و صدقه


خطبه حضرت علی علیه‏السلام در روز غدیر.
از نامهای روز غدیر «یوم الانفاق» است. انفاق در هر حالی در زندگی انسان و سلامتی و عاقبت به خیری در خود صدقه دهنده و نسل او و توفیق در انجام کارهای خیر تأثیر دارد.
نمونه‏های انفاق را می‏توان در مهمانی، آب دادن، تهیه‏ی لباس برای مستمندان، موعظه و نصیحت دلسوزانه، و از مال و جان و آبرو برای دیگران مایه گذاشتن مشاهده کرد.
در روز عید غدیر که بهترین ایام برای انفاق است ثواب این نیکیها مضاعف می‏شود. یک درهم انفاق در آن روز دویست هزار درهم محسوب می‏شود، و در روایتی یک درهم را به یک میلیون درهم برابر دانسته است. " 2 " امیرالمؤمنین علیه‏السلام می‏فرمایند: «شیعتنا یفرحون لفرحنا و یحزنون لحزننا و یبذلون اموالهم و انفسهم لنا» یعنی: «شیعیان ما در خوشحالی ما خوشحال و در حزن ما محزون می‏شوند و مال و جانشان را برای ما بذل می‏نمایند». شیعیان و دوستان اهل بیت علیهم‏السلام این کلام امام علیه‏السلام را نصب العین خود قرار دهند تا مجالس ائمه علیهم‏السلام با عظمت گردد، و در آن روزها از دادن صدقه و انفاق و خوشحال کردن فقرای شیعه کوتاهی ننماید. " 3 ".

پاورقی

صله رحم


خطبه حضرت علی علیه‏السلام در روز غدیر. وسائل: ج 7 باب 14.
صله‏ی رحم و دید و بازدید ارحام آثار زیادی نظیر زیاد شدن روزی و طول عمر و عاقبت به خیری دارد.
از ما خواسته‏اند که در ایام مخصوصی مثل بزرگترین عید ائمه علیهم‏السلام یعنی عید کبیر غدیر، به دیدن پدر و مادر و برادر و خواهر برویم، و با سلام و تبریک و تهنیت گفتن هم اسباب خوشحالی ائمه علیهم‏السلام را فراهم نماییم و هم باعث سرور فامیل شویم.

توسعه بر عیال


خطبه‏ی حضرت علی علیه‏السلام روز غدیر. وسائل: ج 7 باب 14.
یکی از سفارشات ائمه معصومین علیهم‏السلام برای ایجاد هر چه بیشتر محبت در کانون خانواده رفتار و کردار خوش با اهل خانه است. بخیل نبودن در خرج خانه و با روی باز برخورد کردن با اهل و عیال از نمونه‏های آن است که خداوند به مال او بیش از پیش برکت عنایت می‏فرماید، وگرنه اسباب فقر او بیشتر می‏شود.
درباره‏ی توسعه به اهل و عیال در روز غدیر خم در فرمایشات معصومین علیهم‏السلام تأکید شده که برای همسر و فرزندان و در بعضی روایات برادران اسباب آسایش و راحتی به هر طریقی که میسّر باشد فراهم آورد که ثواب آن نسبت به بقیه‏ی ایام مضاعف است.

زیارت مؤمنین


خطبه حضرت علی علیه‏السلام در روز غدیر.
در کلمات ائمه معصومین علیهم‏السلام برای دید و بازدید برادران دینی ثوابهای کثیری ذکر شده تا آنجا که زائر مؤمن زائر خدامحسوب شده است، و حتی اگر برای دیدن برادر دینی تا در منزل برود ولی او در منزل نباشد باز ثواب برای او حساب می‏شود و در رفت و برگشت گناهان او آمرزیده می‏شود.
در این روز شریف به خاطر این نعمت عظیمی که خداوند متعال بر بندگان خود عنایت فرموده و تعظیم این روز که تعظیم شعائر اللَّه است، در احادیث و روایات و خطبه‏ی امیرالمؤمنین علیه‏السلام ما را امر به زیارت مؤمنین نموده‏اند.
امام رضا علیه‏السلام می‏فرماید: «من زار فیه مؤمناً ادخل اللَّه قبره سبعین نوراً و وسّع فی قبره و یزوره فی قبره کل یوم سبعون الف ملک و یبشرونه بالجنة»، یعنی: «هرکس مؤمنی را در این روز زیارت کند خداوند بر قبر او هفتاد نور وارد می‏کند و قبر او را وسیع می‏نماید، و هر روز در قبرش او را هفتاد هزار ملک زیارت می‏کنند و او را به بهشت بشارت می‏دهند». " 1 ".

پاورقی

شکر و حمد الهی


خطبه حضرت علی علیه‏السلام در روز غدیر.
حمد و شکر الهی در تمام احوال نیکو و پسندیده است و طبق روایات هر اندازه شکر و حمد الهی به جا آوریم باز ذره‏ای از نعمتهای خداوند متعال را سپاس نگفته‏ایم، چه رسد به افضل نعمتها و بزرگترین و بهترین نعمتها که ولایت امیرالمؤمنین علیه‏السلام است.
آنچه نعمت در دنیا هست به خاطر وجود حضرات معصومین علیهم‏السلام می‏باشد، حتی زمینی که روی آن قدم برمی‏داریم طبق فرموده حضرت صادق علیه‏السلام از نعمی است که به واسطه‏ی ولایت به ما عنایت شده است.
در روز غدیر خم این حمد و شکر باید بیشتر باشد حتی روایاتی که امر به روزه نموده‏اند فرموده‏اند که نیت آن روزه‏ی شکر بر نعمت عظمای الهی یعنی امامت و ولایت حضرت امیرالمؤمنین علیه‏السلام باشد.
در اکثر ادعیه کلمه‏ی «الحمد اللَّه» به چشم می‏خورد، مثل «الحمد للَّه الذی جعل کمال دینه ...» و یا در ملاقات برادر دینی «الحمد للَّه الذی جعلنا من المتمسکین بولایة ...» آورده شده است.
ما در واقع شکر می‏کنیم که در این دنیا با این همه مسائل و مصائبش و با ادیان و مذاهب مختلف، مسلمانیم و شیعه‏ی دوازده امامی هستیم. شامل کسانی هستیم که خداوند نعمتش را به برکت وجود امیرالمؤمنین و اولاد معصومینش علیهم‏السلام به ما عنایت فرموده است. " 1 " این شکر نمودن هم با لسان و کلمه‏ی «الحمد للَّه» و «شکراً للَّه» و قرائت ادعیه و نماز و روزه و زیارت امامان معصوم علیه‏السلام یا امامزادگان عظیم‏الشان و مؤمنین میسّر می‏شود.

پاورقی

زینت کردن


خطبه حضرت علی علیه‏السلام در روز غدیر.
از نامهای روز غدیر «یوم الزینة» است. نظافت و پاکی از سنتهای الهی است که در هر حال توصیه به آن شده است. در روایاتی امر شده که انسان با تمیزترین لباس نماز بخواند و یا هنگام خروج از منزل به آینه نگاه کند. احادیثی درباره‏ی شانه زدن، حمام کردن و بوی خوش استعمال کردن در کتب مختلف شیعه آمده که سفارش به تمیز بودن و زینت ظاهری شده است.
لباسهای روشن که در ایام شادی و عید و سرور و وجد و فرح به چشم می‏خورد، نسبت به مردان در روایات اسلامی سفارش شده که ظاهر بدن را طوری آرایش دهند که موافق اخلاق همسر باشد، و به بانوان سفارش شده که برای همسر خود در منزل زینت نمایند.
در متون روایی و تاریخی می‏بینیم در روزهای عید رسول خدا صلی الله علیه و آله و ائمه علیهم‏السلام از لباسهایی استفاده می‏نمودند که دارای رنگ باز و روشن مانند لباس سفید بود.
امام رضا علیه‏السلام در حدیث مفصلی در اهمیت غدیر فرمودند: «من تزیّن لیوم الغدیر غفر اللَّه له کل خطیئة عملها صغیرة او کبیرة، و بعث اللَّه الیه ملائکته یکتبون له الحسنات و یرفعون له الدرجات الی قابل مثل ذلک الیوم، فان مات مات شهیداً و ان عاش عاش سعیداً».
در بعضی روایات آمده است که روز غدیر روز بیرون آمدن از لباس مشکی یعنی لباس عزا است.

تبسم کردن


خطبه‏ی امیرالمؤمنین علیه‏السلام در روز غدیر.
از نامهای روز غدیر «یوم التبسم» است. یکی از حالات خوشحالی تبسم است که در بعضی کلمات معصومین علیهم‏السلام خوش برخوردی و متبسم بودن را یکی از اسباب زیادی رزق و روزی ذکر فرموده‏اند و در روایتی می‏فرمایند: «ضحک المؤمن تبسم»: خنده‏ی مؤمن تبسم است.
تبسم عمل رسول خدا صلی الله علیه و آله و علی مرتضی علیه‏السلام است. یکی از آداب روز غدیر خم تبسم به صورت برادر دینی است. یعنی دلالت می‏کند بر اینکه این روز اسباب خرسندی و شادی ما را فراهم آورده و از نعمت و برکت این روز ما متبسم هستیم. اضافه بر اینکه اسباب الفت بین شیعیان و دوستان امیرالمؤمنین علیه‏السلام است. لذا حضرت رضا علیه‏السلام در فضیلت غدیر می‏فرمایند: «فمن تبسّم فی وجه اخیه یوم الغدیر نظر اللَّه الیه یوم القیامة بالرحمة و قضی له الف حاجة و بنی له قصراً فی الجنه من درة بیضاء و نظَّر وجهه. " 1 " یعنی: هرکس در روز غدیر به روی برادر خود تبسم کند خداوند روز قیامت به او با نظر رحمت می‏نگرد و برایش قصری از در سفید در بهشت بنا می‏کند و صورت او را نورانی می‏نماید.

پاورقی

مصافحه کردن


خطبه امیرالمؤمنین علیه‏السلام در روز غدیر.
یکی از سنن دینی مصافحه و دست دادن است. هنگام سلام مستحب است دست یکدیگر را در دست بگیرند و فشار دهند. " 1 " اگر دو نفر برای رفع اختلاف با یکدیگر مصافحه یا معانقه کنند، هنگامی که دست از دست یکدیگر می‏کشند گناهانشان ریخته می‏شود.
درباره‏ی روز غدیر امام رضا علیه‏السلام می‏فرماید: «اذا تلاقیتم فتصافحوا بالتسلیم» یعنی: هرگاه در این روز با یکدیگر ملاقات کردید سلام خود را با مصافحه همراه کنید.

پاورقی

دیدار با امام یا علما


خطبه امیرالمؤمنین علیه‏السلام در روز غدیر.
در روزهای غدیر شیعیان و بزرگان به دیدن امام خود مشرف می‏شدند. راوی می‏گوید: قصدتُ مولانا علی بن محمد علیه‏السلام- و هو بالصریا- و لم‏ابدِ ذلک لأحد من خلق اللَّه. فدخلت علیه فلما بصر بی قال: «یا ابااسحاق، جئت تسأل عن الایام التی یصام فیهن و هی اربعة... و یوم الغدیر فیه اقام النبی صلی الله علیه و آله اخاه علیاً علیه‏السلام علماً للناس و اماماً من بعده». قلت: صدقت، جعلت فداک! لذلک قصدت، اشهد انک حجة اللَّه علی خلقه. " 1 " سیره‏ی شیعه از قدیم الایام چنین بوده که بعد از غیبت حضرت صاحب الامر علیه‏السلام در ایام مخصوص به دیدن نواب خاص حضرت و بعد نواب عام آنحضرت از علماء و سادات بنی الزهراء علیهاالسلام و بنی علی علیه‏السلام مشرف می‏شدند، و این سنت حسنه تا زمان ما در اکثر شهرهای شیعه‏نشین ادامه دارد.

پاورقی

در پیشگاه صاحب غدیر

امام زمان در عید غدیر


سید باقر رضوی هندی (م 1329) می‏گوید: " 1 " در شب عید غدیر امام زمان علیه‏السلام را در خواب دیدم در حالیکه محزون بود و گریه می‏کرد. خدمت حضرت رفتم و سلام کردم و دو دستش را بوسیدم، ولی دیدم گویا متفکر است. عرض کردم: آقای من، این روزها ایام خوشحالی و سرور عید غدیر است؛ ولی شما را محزون و گریان می‏بینم؟ فرمودند: به یاد مادرم زهرا علیهاالسلام و حزن و مصائب او هستم. سپس حضرت این شعر را خواندند:
لاترانی اتّخذتُ لا وعُلاها
بعد بیت الأحزان بیت سرور!
سید باقر می‏گوید: از خواب برخاستم و قصیده‏ای با تضمین شعر مولایم و بر همان قافیه درباره‏ی غدیر و مصائب حضرت زهرا علیهاالسلام سرودم که قسمتی از آن چنین است:

لستَ تدری لِمَ أحرقوا الباب بالنار
أرادوا إطفاء ذاک النور

لستَ تدری ماصدرُ فاطمٍ؟ ماالمس
-مار؟ ما حال ضلعها المکسور؟

ما سقوط الجنین؟ ما حمرة العین؟
و ما بال قرطها المنثور؟

دخلوا الدار و هی حسری بمرآی
من علیّ ذاک الأبیّ الغیور

تا آنجا که خطاب به امام عصر علیه‏السلام- در حالی که مصائب مادرش حضرت زهرا علیهاالسلام را می‏شمارد- می‏گوید:

أفصبراً یاصاحب الامر و الخط
-ب جلیل یذیب قلب الصبور؟

کم مصاب یطول فیه بیانی
قد عری الطهر فی الزمان القصیر

کیف من بعد حمرة العین منها
یابن طه، تهنی‏ء بطرف قریر؟!

فابکِ و ازفر لها، فإنّ عداها
منعوها من البکاء و الزفیر

اللهم العن اول ظالم ظلم حق محمد و آل محمد و آخر تابع له علی ذلک، اللهم العن العصابة التی جاهدت الحسین و شایعت و بایعت و تابعت علی قتله، اللهم العنهم جمیعاً.